ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟು ಕೊನೆ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ನೀಡಿದ ದಿಟ್ಟ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು.

ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ರುದ್ರಗೌಡ ಚನ್ನವೀರಗೌಡ ಅರಟಾಳ (ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು) ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ದಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

• ಜನನ: ಇವರು ಮಾರ್ಚ್ ೨೨, ೧೮೫೧ ರಂದು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅರಟಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಕುಂದಗೋಳ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿರೆ ಹರಕುಣಿ) ಜನಿಸಿದರು.

• ಶಿಕ್ಷಣ: ಕೇವಲ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಓದಿದ್ದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದರು.

• ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ: ಧಾರವಾಡದ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಕೂನರಾಗಿ (ಕ್ಲರ್ಕ್) ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ (Deputy District Collector) ಹುದ್ದೆಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆದರು.

• ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ಆಡಳಿತ: ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ರೆವಿನ್ಯೂ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, “ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್.ಸಿ. ಅರಟಾಳ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೨. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು (ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪನೆ)

೧೯೧೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೂ ಕಾಲೇಜು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಈ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು

• ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
• ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಠೇವಣಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಇವರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
• ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ (KLE) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.

೩. ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಬಿರುದುಗಳು

• ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಕ್ರಿಯ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು ಅಲ್ಲದೆ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿಪ್ಪಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು.

• ಗೌರವಗಳು:
ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ‘ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್’ ಮತ್ತು ‘ಸರ್’ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು.

ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಟಿಳಕ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪, ೧೯೩೨ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ.

ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ಆಳವಾದ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಇತಿಹಾಸ

೧೯೧೭ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಲೇಜು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆ (ಪುಣಾ) ಅಥವಾ ಮುಂಬೈಗೆ (ಬಾಂಬೆ) ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು

• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತು: ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿತು.

• ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಸವಾಲು: ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಗಳನ್ನು, ಜಮೀನ್ದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು (ಆ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತ) ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು.

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಈ ಜಂಟಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್ ೨೯, ೧೯೧೭ ರಂದು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಗವರ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ಕಾಲೇಜಿನ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ನೆರವೇರಿತು.

• ಸರ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಅವರ ಸಾಥ್: ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಮುಚ್ಚುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದಾಗ, ಬಾಂಬೆ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸರ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಂಬಳಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ಈ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿದರು. ಇದೇ ಕಾಲೇಜು ಇಂದು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು (KCD) ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

. ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ

ರುದ್ರಗೌಡರ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೂ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು:

• ಕರ್ನಾಟಕ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (KCC Bank) ಸ್ಥಾಪನೆ: ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಲೇವಾದೇವಿದಾರರ (ಸಾಹುಕಾರರ) ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು 1916 ರಲ್ಲಿ ದಿವಾನ ಬಹದ್ದೂರ್ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾದರು.

• ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ:
ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ (೧೮೮೩-೧೯೧೭) ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂದಾಜು ೨೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗುತ್ತದೆ.

. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳು

• ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲದ ಆಡಳಿತ: ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲಂಚಗುಳಿತನ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಆಡಳಿತ ವರದಿಯಲ್ಲೇ (Revenue Administrative Report), “ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್. ಸಿ. ಅರಟಾಳ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲಿಂಗಾಯತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ LEA ಮೂಲಕ ಡಾ ಫ ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿ ಪ್ರೊ ಶಿ ಶಿ ಬಸವನಾಳ ಪ್ರೊ ಎಂ ಆರ್ ಸಾಖರೆ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹನೀಯರು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.

ಇಂತಹ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

• ಕೆ.ಎಲ್.ಇ (KLE) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಬೆಳಗಾವಿಯ “ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು” (ಏಳು ಜನ ಶಿಕ್ಷಕರು) ಸೇರಿ 1916 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ (KLE Society) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆಗ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (೧೯೧೬ ರಿಂದ ೧೯೨೮ ರವರೆಗೆ) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಇವರ ಮತ್ತು ಗಿಲಗಂಚಿ ಗುರುಸಿದ್ದಪ್ಪನವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು “ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಶರಣ ರಾವ್ ಬಹಾದ್ದೂರ ಶ್ರೀ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಧ್ರುವ ತಾರೆ.

_ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ