ವಚನ ಚಳವಳಿಯ ಕಾಲ 12 ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲು ಮತ್ತು ತಳ ಸಮುದಾಯದವರಿಂದ ನಡೆದ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗದಲ್ಲೂ ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ದಮನಿತರ ಶೋಷಿತರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಡವರ ಬಂಡಾಯದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಧ್ವನಿ ಎನಿಸಿದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ.

ವಿಶ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನನ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಶಿವಶರಣರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಾಗರ ಆಳದ ಆಕಾಶದೆತ್ತರದ ಈ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿಂತನಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು

1. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರಳತೆ

ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕೃತದಂತಹ ಉನ್ನತ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ವಚನಕಾರರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಭಾಷೆಗೆ ತಂದರು. “ಹಾಡಿದರೆ ಹಾಡಾಗುವ, ಓದಿದರೆ ಗದ್ಯವಾಗುವ” ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಕ್ರಾಂತಿ.

2 ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು: ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ

‘ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಅನುಭವ ಮಂಟಪ’ವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಕ ಜೀವಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು.
ಈ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಹುಬೇಗನೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

3.ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ

ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲದ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ವಚನ ಚಳವಳಿಯು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ, ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ ಸೇರಿದಂತೆ 35 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶರಣೆಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಚಾರ ಹಾಗೂ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.

4. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ತತ್ವ (ಆರ್ಥಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆ)”

ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” (ಕೆಲಸವೇ ದೇವಲೋಕ) ಮತ್ತು “ದಾಸೋಹ” (ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ನೀಡುವುದು) ಎಂಬ ಎರಡು ಅದ್ಭುತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಚನಕಾರರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಕೀಳಲ್ಲ ಎಂಬ ಶ್ರಮದ ಗೌರವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ, ಸಮಗ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.

5.ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು

ವಚನಗಳು ಜಾತಿ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. “ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆನ್ನದೆ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವನೆನ್ನಿ” ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಶ್ವ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ದಯೆ, ಕರುಣೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಂತಹ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಚನಗಳು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ.

6 ವಚನಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಎ.ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಚನಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ನಂತರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: Speaking of Śiva), ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರಕಿದೆ.

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ಇಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯುರೋಪ್ ಜರ್ಮನಿ ರಷ್ಯಾ ಮುಂತಾದ ಮುಂದುವರೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ವಚನ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ದೇಶದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಸಮನ್ವಯಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇಸಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ.

ಒಂದು ಸಮಾರೋಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಬದುಕುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿದೆ.ಸಕಲ ಜೀವಾತ್ಮರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮ ಬಾಳು ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಪಾಲು ಎಂದು ಸಾರಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜವಾದದ ಮೊದಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ.

ಶರಣರು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ವಚನಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮನುಕುಲಕೆ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಂವಿಧಾನ.
______________________

ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ