ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಅಪ್ಪಟ ದೇಸೀಯ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಮುಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು ಈ ಮಹಾನ್ ಕಾಯಕಯೋಗಿ ಡಾ ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕುಟುಂಬವು ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಗಡಿಭಾಗದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ. ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಭಗೀರಥ. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರ ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ತಯಾರಿಸಲು 1960 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಪ್ರತಿಮ.

ಡಾ ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ವಿವರಗಳು :
ತಂದೆ: ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಎನ್. ಕಲ್ಯಾಣಿ. ಇವರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಲಪುರುಷರಾಗಿದ್ದು, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿಕ ಮತ್ತು ವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು.
ತಾಯಿ: ಅಕುತಾಯ್ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಕಲ್ಯಾಣಿ. ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಯ ಮಗ.
ಪತ್ನಿ: ಸುಲೋಚನಾ ಎನ್. ಕಲ್ಯಾಣಿ. ಇವರು ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಮಕ್ಕಳು: ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳು: ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ (ಬಾಬಾ) ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಸುಗಂಧಾ ಹಿರೇಮಠ್.

ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ: ಇವರು ಆಗಸ್ಟ್ 20, 1926 ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಹಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಇವರು 1961 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಇವರು ಸಹಕಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ನೀಲಕಂಠರಾವ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಪುಣೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಇವರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ: ಅವರು 1961 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಈಗ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಕ್ಕು, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

ನಿಧನ: ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2013 ರಂದು ತಮ್ಮ 87ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಕೊಡುಗೆ: ಇವರು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಡಾ. ನೀಲಕಂಠ ಎ. ಕಲ್ಯಾಣಿ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಧನೆಗಳು
ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದ ಹಿಂದೂ (The Hindu) ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1961 ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ‘ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್’ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಫೋರ್ಜಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಸಹಕಾರಿ ಚಳವಳಿ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ರೈತರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.

ಗೌರವಗಳು:
ಅವರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಾಗಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇವರಿಗೆ 1976 ರಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿದೆ.

ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ (ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ)
ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ:
1972 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಸೇರಿದಾಗ ಕಂಪನಿಯ ವಹಿವಾಟು ಕೇವಲ $1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಇತ್ತು. ಇಂದು ಅದು $3 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.

ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ:
“ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಂಪನಿಯು ಆರ್ಟಿಲರಿ ಗನ್ (ಫಿರಂಗಿ) ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ:
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕುಟುಂಬ ಮೂಲತಃ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವರು. ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಇವರು ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಗಡಿಭಾಗದ ಕೆಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಬಂದವರು. ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಒಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ ಇವರನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇವರು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರು. ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಬಳಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಕಾರಿಡಾರ್ (NICE) ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:
ಇವರಿಗೆ 2008 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2025 ರಲ್ಲಿ CNN-News18 ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (ಬಿಸಿನೆಸ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಡಾ ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.

ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಅಪ್ಪಟ ಬಸವ ಭಕ್ತರು ಶರಣ ಸಮಾಜದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕುಟುಂಬ ಅಜ್ಜ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಅಪ್ಪ ನೀಲಕಂಠ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಈಗ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ಯೋಗ ಪತಿ ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿಯವರು.ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕಾಯಕಯೋಗಿಗಳು.
_________________________

ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ 9552002338